یارانه چه کسانی قطع میشود؟ / معیار قطع یارانه و نحوه اعتراض
به گزارش راهبرد معاصر؛ تا پیش از این، ملاک اصلی برای قطع یارانه، قرار گرفتن خانوارها در دهکهای بالای درآمدی (۸ تا ۱۰) بود. این دهکها بر اساس دادههای اقتصادی و اطلاعات رفاهی ایرانیان محاسبه میشد. با این حال، تورم افسارگسیخته در بازار مسکن و خودرو در ماههای اخیر باعث شد تا شاخصهای قبلی کارایی خود را از دست بدهند. بهعنوان مثال، داشتن خانهای به ارزش ۳۵ میلیارد تومان در سالهای گذشته نشاندهنده ثروت بود، اما با افزایش نجومی قیمتها، این رقم دیگر نمیتوانست معیار دقیقی برای شناسایی افراد متمول باشد. به همین دلیل، دولت در آییننامه جدید خود که در دیماه ۱۴۰۴ به تصویب رسید، شاخصها را بهروزرسانی کرد و حالا قرار است قطع یارانه بر مبنای سقفهای جدید دارایی و درآمد انجام شود.
معیار قطع یارانه کدام است؟
بر اساس اعلام احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ملاکهای جدید برای حذف یارانهبگیران شامل سه شاخص اصلی است. اولین شاخص، داشتن واحد مسکونی با ارزش بالای ۵۰ میلیارد تومان است. دومین شاخص، تملک خودروی شخصی با ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان میباشد. سومین معیار نیز برخورداری از سطح درآمدی بالاتر از سقف مصوب آییننامه هیأت وزیران است. اگر خانوارها دارای هر یک از این سه شرط باشند، مشمول قطع یارانه نقدی شده و نامشان از فهرست یارانهبگیران حذف خواهد شد. نکته مهم اینکه این آییننامه صرفاً مربوط به یارانه نقدی است و ارتباطی به طرح کالابرگ الکترونیکی ندارد.
چه میزان درآمد باعث قطع یارانه میشود؟
اگرچه وزیر رفاه از تعیین سقف درآمدی برای قطع یارانه خبر داده، اما جزئیات دقیق آن را اعلام نکرده است. با این حال، بر اساس ارقامی که پیشتر در آییننامههای قبلی ملاک عمل بود، میتوان حدسهایی زد. در ضوابط قدیم، سقف درآمد ماهیانه برای خانوار یک نفره ۳۰ میلیون تومان، دو نفره ۳۷.۵ میلیون تومان، سه نفره ۴۵ میلیون تومان، چهار نفره ۵۲.۵ میلیون تومان و پنج نفره ۶۰ میلیون تومان تعیین شده بود. انتظار میرود که در آییننامه جدید نیز جدول مشابهی با اعداد بهروزشده منتشر شود تا مرز دقیق قطع یارانه بر اساس درآمد مشخص گردد.
برای اعتراض به قطع یارانه چه کنیم؟
یکی از مهمترین بخشهای آییننامه جدید، ایجاد سازوکاری برای جبران اشتباهات احتمالی در پروسه قطع یارانه است. وزیر کار تأکید کرده است که اگر فردی مشمول این شاخصها نباشد، اما یارانهاش قطع شده، میتواند با مراجعه به سامانههای اعلامی، اعتراض خود را ثبت کند. در صورت تأیید اعتراض، نهتنها یارانه جاری او برقرار میشود، بلکه یارانه ماههای گذشته که قطع شده بوده نیز بهصورت یکجا به او پرداخت خواهد شد. این اقدام نشاندهنده آن است که دولت به دنبال اجرای عدالت است و اشتباهات سیستمی در محاسبات را میپذیرد.
آدرس و راههای ارتباطی برای پیگیری قطع یارانه
برای آن دسته از افرادی که با قطع یارانه خود مواجه شدهاند یا نسبت به دهکبندی جدید معترض هستند، دو سامانه اصلی در نظر گرفته شده است. متقاضیان میتوانند برای ثبت درخواست و پیگیری وضعیت خود به سامانه حمایت معیشتی به آدرس hemayat.mcls.gov.ir مراجعه کنند. سامانه دیگر با آدرس hemayat.sfara.ir نیز برای این منظور فعال است.
علاوه بر این، شماره تلفن ۰۲۱۶۳۶۹ متعلق به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پاسخگوی سوالات شهروندان در این زمینه است. همچنین با شمارهگیری کد دستوری «#کد ملی*۴۳۸۵۷*۴*» نیز میتوان از آخرین وضعیت دهک و یارانه خود مطلع شد.
از شش شاخص قدیم تا سه معیار جدید؛ تحولی در هدفمندی یارانهها و قطع یارانه
پیش از این، در آییننامه سال گذشته، شش شاخص برای شناسایی سه دهک پردرآمد و مبنای قطع یارانه آنها تعیین شده بود. تملک املاک لوکس بالای ۳۵ میلیارد تومان، داشتن خودرو با ارزش بیش از سه میلیارد تومان، درآمد بالاتر از سقف مشخص، خرید ماهیانه بالای ۱۰ میلیون تومان به ازای هر نفر، اقامت در خارج از کشور و داشتن بیش از پنج سفر خارجی در سال، این شش معیار را تشکیل میدادند.
اما با تصویب آییننامه جدید در دیماه ۱۴۰۴، این شاخصها سادهسازی و متمرکز شده و حالا تنها سه معیار مسکن ۵۰ میلیاردی، خودرو ۵ میلیاردی و درآمد بالا، تعیینکننده قطع یارانه هستند. این تغییر، فرآیند شناسایی افراد پردرآمد را شفافتر و اجراییتر کرده است.
سرنوشت یارانهها در بودجه ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵
بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴، مقرر شده بود که یارانه دهکهای هشتم تا دهم حذف و منابع حاصل از آن صرف تقویت کالابرگ و مستمری خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی شود. اما اکنون با تغییر رویکرد، ملاک قطع یارانه از دهکبندی به سمت شاخصهای عینیتر سوق پیدا کرده است. وزیر رفاه در این خصوص توضیح داده که این آییننامه در راستای اجرای مصوبه مجلس در بودجه ۱۴۰۵ تدوین شده که بر اساس آن، سه دهک بالای درآمدی باید از دریافت یارانه حذف شوند. با این تفاوت که دیگر به افراد برچسب دهک هشت یا ده زده نمیشود، بلکه صرفاً بر اساس دارایی و درآمدشان مورد ارزیابی قرار میگیرند.
جمعبندی؛ هدف از قطع یارانه چه بوده است؟
هدف غایی از این تغییر رویه، هدفمندتر کردن یارانهها و تخصیص منابع محدود دولتی به اقشار آسیبپذیرتر جامعه است. با افزایش چشمگیر قیمت مسکن و خودرو در ماههای اخیر، شاخصهای قدیم کارایی خود را از دست داده بودند و بسیاری از افراد که بهواقع جزو دهکهای بالا محسوب نمیشدند، در معرض قطع یارانه قرار داشتند.
بهروزرسانی این شاخصها و افزایش سقف معافیتها، تلاشی است برای جلوگیری از اشتباه در حذف یارانه نیازمندان واقعی. با این حال، همچنان این نگرانی وجود دارد که دادههای نادرست بانکی یا سوءاستفاده برخی سودجویان از کارت بازرگانی و حساب بانکی افراد فقیر، باعث قطع یارانه قشر ضعیف جامعه شود که این موضوع نیازمند پالایش دقیق اطلاعاتی و رسیدگی سریع به اعتراضات مردمی است.